1. Phone:
- Lucky mobile: 40$ 5 or 6 GB one month.
- Fido: plan 33$
- Roger:
- Public mobile: (https://www.publicmobile.ca/en/bc/ ) có gói từ 15$ (250Mb Data, ...) và một số hỗ trợ như autopay có thể giảm 2$ một tháng,
2. Đồ cũ dùng tạm
Kiji, value village, thrift store, goodwill
3. Các món đặc sản tại Canada
- Poutine: Khoai tây chiên
- Mapple siro
- Icewine
- Canola oil
- Tôm hùm
- Ốc vòi voi
4. Các thông tin cần cho cuộc sống trong hệ thống quản lý của Canada
1) Social Insurance Number (SIN)
SIN-số thẻ an sinh xã hội- lưu trữ trong hệ thống của chính phủ. Đối với người ngoại quốc thì ai có work permit mới có SIN. Số SIN dùng khi bắt đầu đi làm; mở trương mục trong nhà băng; xin thẻ tín dụng; đi nhà thương; đăng ký bác sĩ; thi bằng lái xe ... SIN là thông tin cá nhân tối quan trọng cho nên ai nấy cần bảo mật.
2) Employment Record (ER)
Một người khi được một hãng/công ty/sở làm nhận vào, thì ngày đầu tiên là phải lên trình diện với phòng nhân sự (Human Resource) để điền hồ sơ lý lịch; cung cấp danh tính; số thẻ an sinh xã hội (SIN) và những chi tiết cá nhân khác... để lưu trữ lại trong hồ sơ nhân viên. Đồng thời, công ty đó cũng có trách nhiệm thông báo với chính phủ rằng người này, mang số SIN này hiện đang làm việc cho công ty của chúng tôi. Từ đó, trong mỗi kỳ lương, các khoản thuế thu nhập; quỹ hưu trí; quỹ thất nghiệp... của nhân viên được khấu trừ trực tiếp trong tấm cheque lương và nộp về công quỹ của chính phủ. Chủ phải có trách nhiệm làm employment record cho nhân viên. Hồ sơ làm việc này sẽ được cập nhật liên tục trong server (máy chủ) của chính phủ và đeo đuổi một người đi làm cho tới ngày người đó về hưu.
SIN and ER dùng:
1) Dùng để khai thuế: Mỗi cuối năm, công ty sẽ gởi cho các công nhân của mình 1 bản báo cáo tiền lương và thuế trong năm gọi là T4 Slip. Bản này sẽ ghi rõ tổng thu nhập là bao nhiêu, tổng số các khoản thuế nào đã bị khấu trừ. Người công nhân này sẽ dùng nó để khai báo tình hình thuế của mình với chính phủ. Nếu bị khấu trừ quá nhiều thì sẽ được chính phủ hoàn thuế, hoặc ngược lại, nếu đóng chưa đủ thì sẽ bị truy thu.
2) Dùng để xin bảo hiểm thất nghiệp,nghỉ sinh:
Đây là quyền lợi của công nhân được luật lao động bảo đảm. Khi phải sa thải (lay-off) công nhân vì không đủ việc, hãng sẽ phát cho mỗi người một Record of Employment (RoE) ghi rõ thời gian, số lương 52 tuần lễ cuối cùng để họ xin tiền thất nghiệp. Tương tự, phụ nữ cũng được hưởng chế độ nghỉ sinh Maternity Benefits, trích từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp .
3) Dùng để lãnh tiền hưu trí:
Khi tới tuổi về hưu (65) chính phủ sẽ dựa vào employment record để biết người đó đã đóng góp bao nhiêu tiền vào quỹ hưu trí CPP (Canada Pension Plan) và từ đó gởi về tiền hưu mỗi tháng.
4) Dùng để chứng minh tài chính:
* Khi muốn bảo lãnh thân nhân sang Canada, chính phủ bắt người bảo lãnh phải có việc làm ổn định trong 3 năm liền và thu nhập cao, đủ để chu cấp cho thân nhân.
* Khi muốn mượn nhà băng tiền; thuê phòng trong các chung cư; muốn xin một việc làm quan trọng; hùn hạp mở công ty kinh doanh... thì có thể người ta sẽ yêu cầu kê khai employment record để chứng mình được rằng mình là người đáng tín nhiệm, có uy tín, có công ăn việc làm và thu nhập đàng hoàng sòng phẳng.
* Khi nộp đơn xin tư cách thường trú nhân (Permanent Residence) tại Canada: Chính phủ sẽ xem xét employment record của đương đơn trước và sau thời điểm nộp đơn. Thời gian cứu xét hồ sơ kéo dài vì chính phủ còn chờ đợi tình hình việc làm, khai thuế và đối chiếu hồ sơ employment record của đương đơn với hồ sơ công ty/sở làm của người đó.
* Dùng để chế tài: Một người quỵt nợ; quỵt tiền spousal support, child support (trợ cấp nuôi vợ con sau khi ly dị) nếu đã có phán quyết toàn án rồi thì khi đi làm, chính phủ sẽ truy ra được nơi làm và khấu trừ tiền nợ từ lương đem trả lại cho các khổ chủ..
* Đối với những người kinh doanh tự do, làm chủ doanh nghiệp (Self-Employed), thì employment record của họ do chính họ khai báo doanh số với chính phủ.
3) Thuế Income Tax
Khi đi làm, thuế được khấu trừ liền, ngay, và lập tức từ lương tháng. Lương một tuần 1.000$ thì sẽ chỉ mang về chừng hơn 700$ thôi . Thuế income tax được khấu trừ bởi 2 nơi là Federal (Liên bang) và Provincial (Tỉnh Bang). Ngoài income tax, người đi làm còn phải đóng tiền vào Quỹ hưu Trí Canada Pension Plan (CPP) và Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp Employment Insurance (EI). CPP là tiền để khi được 65 tuổi, về hưu sẽ được lãnh định kỳ hàng tháng một chút xíu để sống qua ngày. Còn EI là chi trả khi thất nghiệp sẽ được hưởng 55% lương trước khi trừ thuế.
Ví dụ, một công nhân thu nhập 30.000$/năm, đóng thuế chính phủ vào khoảng 20% (5.256$) còn lại 24.744$. Thu nhập nhập 70.000$ một năm. Thuế gần 30% (17.293$) còn lại (Net income) 52.707$.
* Mỗi năm vào khoảng từ tháng 2 tới tháng 4 sẽ có mùa khai thuế (Tax Season). Mỗi người được hãng gởi cho một tấm biên nhận tổng kết số thu nhập trong năm và số tiền thuế đã đóng (T4 record). Họ có thể tự khai thuế bằng các mẫu định sẵn hoặc đem cho những kế toán viên (accountant) khai rồi nộp cho chính phủ. Nếu như trong năm đó, họ đóng chưa đủ thì sẽ bị truy thu. Còn nếu như đóng quá nhiều so với mức thu nhập thì chính phủ sẽ trả lại thuế bằng cách gởi cho người này một số tiền gọi là Tax Return. Đối với những người tự kinh doanh (self-employed) thì họ tự kê khai thu nhập và tự đóng thuế trên doanh số của mình. Khi điền các mẫu đơn trên giấy hoặc computer, làm các phép toán theo công thức kế toán thì con số tiền thuế chính thức phải đóng sẽ hiện ra. Những người làm self-employed phải đóng thuế rất cao. Trên mức 40%/năm là bình thường.
* Thuế thu nhập income tax chỉ mới là một, nhưng còn những loại khác như sale tax (thuế hàng hoá); property tax (thuế nhà đất); service tax (thuế dịch vụ).
Về sale tax: nếu như bạn ở tỉnh Ontario, mua một món hàng thì phải trả 13% tiền thuế nữa. Ví dụ: Mua cái tivi giá 1.000$ thì phải trả thành 1.130$. Sale tax chỉ miễn giảm với một số mặt hàng thiết yếu như đồ ăn (bánh mì, trứng; sữa..).
Tại thành phố Toronto, nếu bạn sở hữu một căn nhà thì mỗi năm sẽ phải đóng 0.5% tiền property tax - thuế nhà. Con số 0.5 thấy nhỏ, nhưng thật ra , nó rất kinh khủng bởi vì tại đây, một căn nhà tàng tàng giá đã 1 triệu dollars rồi. 0.5% tức là 5.000$ đó. Tại Canada người đi làm được trả lương cao (hơn Việt Nam) nhưng phải gồng gánh rất nhiều thuế.
Tính theo công thức của Simple Tax
https://simpletax.ca/calculator